جستجو:  

 
 
     پنجشنبه 4 ارديبهشت 1393

ادارات مركزي
سازمان اولیه بانک بعد از ادغام تا حدود زیادی از ترکیب بانک رهنی ایران نشأت گرفته بود که به مرور طی دو سال اول تغییراتی در آن صورت پذیرفت تا به شکل مطلوب خود دست یابد. البته این موضوع صرفنظر از تغییراتی است که در درون ادارات با جابجایی و ایجاد دوایر جدید و همچنین شرح وظایف آنها صورت گرفت.
طی سال 1359 اداره ای با عنوان ارزشیابی طرحهای ساختمانی تشکیل گردید که وظیفه عمده آن نظارت بر امور شرکتهای تحت پوشش بانک ساختمان و انتقال مالکیت بخشی از شرکتها در قبال بدهی خود به بانک بوده است .

با تشویق وزارت مسکن و شهرسازی در سال 1360 ، تولید مصالح ساختمانی ، انجام بررسیهای اقتصادی - فنی طرحها نیز به این اداره محول گردید و لذا به اداره سرمایه گذاری تغییر نام داد .
طی چند سال ابتدای تشکیل ، سازمان بانک شامل 10 اداره بشرح زیر بوده است که عملیات و وظایف واحد های ستادی بانک از طریق این ادارات انجام می شده است :
 
  •  اداره حسابداریکل ( شامل 7 دایره )
  •  اداره خدمات ( شامل 7 دایره )
  •  اداره مهندسی ( شامل 6 دایره )
  •  اداره حقوقی و املاک ( شامل 6 دایره )
  •  اداره امور شعب ( شامل 6 دایره )
  •  اداره امور کارکنان ( شامل 5 دایره )
  •  اداره برنامه ریزی ( شامل 4 دایره )
  •  اداره اعتبارات ( شامل 4 دایره )
  •  اداره بازرسی ( شامل 2 دایره )
  •  اداره سرمایه گذاری ( شامل 2 دایره )
ادارات فوق به استثنای خدمات ، امور کارکنان ، برنامه ریزی ، اعتبارات و بازرسی هرکدام دارای دو معاونت بوده اند . ضمناً در اداره بازرسی گروه بازرسان و در اداره سرمایه گذاری گروه کارشناسی نیز وجود داشته است . با توجه به طول مدت گزارش ، بررسیها بصورت دوره های پنج ساله و بشرح زیر ادامه می یابد:

دوره اول ( 1365-1361 ):
افزایش امور اجرایی ، افزایش تعداد مراجعین ، افزایش تعداد شعب و همچنین نظارت بر واگذاری واحدهای مسکونی احداث شده توسط بانک در تهران ( از قبیل شهرک آپادانا ) و سایر شهرستانها باعث افزایش امور حقوقی مربوط به بانک گردید . لذا با توجه به حجم و نوع امور ، اداره حقوقی و املاک در سال 1364 به دو اداره مستقل اداره حقوقی و اداره املاک تفکیک گردید . ضمناً گسترش واحدهای صف و ستاد و لزوم حفظ و حراست از اماکن بانک و حفاظت از کارکنان آن باعث توسعه واحد انتظامات و متعاقب آن تشکیل دفتر مرکزی حراست در این دوره گردید که همردیف با ادارات مرکزی بوده است. درنیمه اول دهه 60 بانک شاهد تحولات زیادی در سازمان خود نبوده است ولیکن این تغییرات در نیمه دوم این دهه بیشتر اتفاق افتاده است.

دوره دوم (1370-1366 ) :
بدلیل کاهش فعالیتها در اردیبهشت ماه سال 1366 دو اداره برنامه ریزی و امور شعب در یکدیگر ادغام و اداره ای تحت عنوان اداره برنامه ریزی و امور شعب تأسیس گردید .
ضمناً در این دوره بدلایلی حجم فعالیتهای ادارات سرمایه گذاری و اعتبارات نیز کاهش یافت و نظارت بر امور شرکتهای تحت پوشش به حالت عادی بازگشت. با توجه به شرایط اقتصادی آن زمان تقاضا برای دریافت تسهیلات بمنظور تولید مصالح ساختمانی بطور نسبی با کاهش مواجه شد و امور مربوط به تسهیلات اعطایی در بخش ساختمان تا حدود زیادی به اداره برنامه ریزی و امور شعب محول گردید .

این شرایط سبب شد در سال 1366 دو اداره سرمایه گذاری و اعتبارات در یکدیگر ادغام و اداره ای جدید با نام اداره سرمایه گذاری و اعطای تسهیلات آغاز به کار نماید.
قطعاً انتظار بانک از تغییرات صورت گرفته ( ادغام چهار اداره ) کاهش هزینه ها ، سرعت بخشیدن به انجام امور ، حذف امور زائد و موازی و در نهایت افزایش بهره وری بمنظور ارائه خدمات مطلوب تر به مشتریان بوده است . با توجه به حجم رو به گسترش امور و وظایف ، نیاز به استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات که با سرعتی فوق العاده در حال گسترش بود احساس گردید . این موضوع باعث شد که اداره ای با عنوان اداره ماشینهای محاسب در اواخر سال 1366 تشکیل گردد که عملاً در سال 1367 آغاز به کار نمود .

لازم بشرح است که قبل از ادغام و در سال 1354 بانک سازمان ویژه ای را بمنظور رایانه ای نمودن امور و عملیات خود تشکیل داده بود . البته در آن مقطع، هدف افتتاح حسابهایی بصورت سپرده گذاری مشترک برای تمامی کارکنان دولت بمنظور پرداخت تسهیلات به آنها بوده است که عملاً طرح اجرایی نگردید ولیکن اداره موصوف تشکیل شد. لذا با توجه به وجود تجربیات و نیروی انسانی آشنا با کاربردهای رایانه ، فرایند رایانه ای نمودن امور صف و ستاد شتاب قابل توجهی داشت.
رشد فراوان امور مربوط به تولید واحدهای مسکونی ( بصورت مشارکت یا مستقیم ) ، افزایش فعالیتهای اجرایی در اداره برنامه ریزی و امور شعب ، ضرورت توجه به آموزش عوامل انسانی و رعایت اصل عدم تمرکز و اجرای اصل تفویض اختیار به مناطق و استانها ( بعلت بعد مسافت تا مرکز ) باعث گردید که اداره برنامه ریزی و امور شعب در سال 1369 به دو اداره با عناوین برنامه ریزی و آموزش و امور سرپرستی ها و شعب تفکیک گردد.

از جمله وظایف ایجاد شده گسترش و توسعه آموزش به عنوان یکی از اساسی ترین وظایف مدیریت منابع انسانی بانک بوده است و با توجه به تحولات و تأثیرات بیرونی و داخلی بانک، همچنین آموزش بانکداری داخلی و بین الملل،عقود مختلف بانکداری غیر ربوی، مهارتهای جدید از جمله فنون حسابداری و مالی، امور رایانه، اعتباری و آموزشهای بدو خدمت (جهت کارکنان جدید الاستخدام) به امری ضروری تبدیل شده بود .

در راستای رعایت اصل عدم تمرکز و واگذاری بخشی از وظایف ستاد به مناطق ( از طریق تفویض اختیار) شرایط توسعه بانک بمنظور ارائه خدمات بهتر،سریعتر و مفیدتر را فراهم نمود . لذا طبق برنامه تعیین شده می بایست از سال 1369 بمدت سه سال 11 واحد تحت عنوان سرپرستی ایجاد می گردید که در سال 1369 هفت واحد آن با عنوان سرپرستی مناطق ایجاد گردید که هر منطقه شامل چند استان همجوار بوده است . شرح مفصل تر این تغییرات در بخش بعدی (مدیریتهای شعب) آورده شده است.

ضمناً طی سال 1369 و پیرو تحولات اقتصادی رخ داده براساس اجرای برنامه اول توسعه اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی و سیاسی کشور (1368 الی 1372) به علاوه توسعه فعالیتهای تولیدی و بسط و گسترش شرکتهای صنعتی ، باعث گسترش بازار مالی از طریق سازمان بورس اوراق بهادارگردید و در نتیجه حضور نماینده و کارگزار بانک نیز در این نهاد فعال شده، الزامی گردید و بنابراین حضور هیأت کارگزار بانک مسکن در سازمان مزبور این امکان را فراهم ساخت که بانک نیز در اینگونه امورباعلاقمندی بیشتری به فعالیت و ایفای نقش بپردازد.
در این ارتباط توسعه فعالیتهای بانک، نیاز به معرفی و شناساندن آن به عموم مردم بویژه به مشتریان بالفعل و بالقوه غیر قابل اجتناب می نمود و لذا معرفی خدمات تخصصی و عمومی که از ناحیه بانک به مشتریان عرضه می گردید نیازمند سازمانی مستقل بود و همانگونه که در سایر دستگاههای عمومی و اجرایی ( از جمله سایر بانکها ) نیز معمول بود با تشکیل اداره ای تحت عنوان روابط عمومی در سال 1370 موافقت بعمل آمد تا ضمن انجام وظایف محوله به ایجاد ارتباط بهتر و نزدیکتر با مشتریان پرداخته و امور تبلیغاتی و هدایت و راهنمایی مشتریان را نیز بعهده بگیرند . این اداره شامل دفتر حوزه مدیریت ، امور فرهنگی و ارتباطات ، تبلیغات و انتشارات ، دبیرخانه و گروه مترجمین بوده است .
تحولات فوق الذکر منجر به تشکیل سازمان بانک گردید که در آن شاهد وجود 13 اداره مستقل هستیم که ادارات حسابداریکل ، مهندسی و برنامه ریزی و آموزش هرکدام دارای دو معاونت می باشند .

دوره سوم (1375-1371 ) :
به دنبال تحولات فوق الذکر و نیاز به شروع فعالیتهای بانکی و مالی در حوزه بین الملل و به دنبال پیروی از نظام بانکداری داخلی و بمنظور رفع خلأ موجود،تأسیس واحدی جهت انجام اینگونه وظایف ضرورت خود را نشان داد. لذا در سال 1371 اداره ای با عنوان اداره امور بین الملل فعالیت خود را آغاز نمود.
افزایش تعداد کارکنان و نیاز به توسعه مهارتهای عملی و نظری در کنار افزایش همکاران دارای تحصیلات دانشگاهی و عدم کفایت امکانات موجود بمنظور بسط و توسعه امور آموزشی و همچنین بررسی و تحلیلهای علمی یا پژوهشی باعث گردید که ضمن تفکیک موضوع آموزش از اداره برنامه ریزی و آموزش ، مدیریت امور آموزش و پژوهش در سال 1374 بصورت مستقل و شامل یک اداره و چهاردایره ایجاد گردد. ضمناً پیرو تغییر ایجاد شده نام اداره برنامه ریزی و آموزش به اداره برنامه ریزی و تشکیلات تغییر یافت تا اداره موصوف با بررسی و تحلیل بیشتری به تقسیم امور و سازماندهی بانک که در حال بسط و توسعه شبکه و واحدهای صف بود بپردازد و ضمن اینکه مدیریت جدید با توسعه فرهنگ مطالعه و بررسی ، دیدگاههای نظری و تجربیات علمی را با امور تجربی و عملی در بانک تلفیق نموده و ضمن ارائه راهکارهای کارشناسی و علمی به توسعه منطقی بانک کمک نماید .

دوره چهارم ( 1380-1376 ) :
با توجه به کاهش امور محوله مربوط به املاک غیر منقول و به تبع آن پیگیری های حقوقی و وظایف مرتبط در این سالها ، ادارات حقوقی و املاک در سال 1377 مجدداً در یکدیگر ادغام و اداره حقوقی و املاک بانک مجدداً با 6 دایره تشکیل گردید .

با توجه به توسعه فعالیتهای بانک در بخش امور رفاهی ، خدمات درمانی و توجه به سلامت روحی و جسمی کارکنان به علاوه وجود تنوع در تسهیلات کارمندی و همچنین امور بازنشستگی، از کارافتادگی ، ورزشی ، تفریحی ، ایاب و ذهاب ، سفره خانه و... سازمان جدیدی با عنوان اداره رفاه کارکنان در تابستان سال 1379 شروع بکار نمود که علاوه بر انتزاع بخشی از امور از اداره امور کارکنان و الحاق دایره ورزش ( قبلا بصورت مستقل وجود داشته است ) به ایجاد دوایری دیگر اقدام نمود. با توجه به افزایش مطالبات بانک و نیاز به تشکیل سازمانی مستقل به منظور پیگیری بیشتر در راستای اخذ مطالبات معوق بانک با همکاری سایر ادارات، اداره ای با عنوان اداره پیگیری و وصول مطالبات در سال 1379 تأسیس گردید که دارای چهار دایره (بررسی اسناد، اجرای اسناد، وثایق تملیکی و دفترو بایگانی) بوده است.

دوره پنجم (1385-1381 ) :
از نکات مهم در این دوره می توان به تفکیک اداره خزانه و مبادلات از اداره حسابداریکل اشاره کرد. در این دوره بعلت افزایش برخی وظایف به اداره حسابداریکل و تخصصی شدن آنها از جمله افزایش فروش و بازخرید چکهای مسافرتی ، نشر ایران چک ، افزایش فروش اوراق مشارکت ، گسترده تر شدن وظایف دایره پایاپای و وسیع تر شدن شبکه بانک ، اداره خزانه و مبادلات در شهریور سال 1381 تشکیل گردید.

از دیگر موارد قابل ذکر طی این دوره تفکیک مدیریت امور آموزش و پژوهش بانک به دو واحد مستقل اداره آموزش و مرکز پژوهش و توسعه میباشد که در اواخر سال 1382 عملی گردید.
هدف از این اقدام بررسی چالشها ، تنگناها و مسائل جاری بانک از طریق پژوهش و تحقیق با همکاری واحدهای علمی و دانشگاهی خارج از بانک و ارائه طریق به منظور حل آنها بصورت علمی و کاربردی بوده است. طی سال 1385 با هدف توسعه امر مشارکت جمعی کارکنان از طریق اخذ نظرات و پیشنهادهای آنان معاونت دوم مرکز پژوهش و توسعه ( نظام پیشنهادها ) نیز مستقر گردید.
همچنین روند رو به رشد بانکداری الکترونیک(E-Banking )، تشدید فعالیت بانک در زمینه ارائه خدمات متنوع و سریع به مشتریان و پاسخگوئی به درخواست های سازمان های دیگر در زمینه آمار و اطلاعات بانک ، به استناد مصوبه مورخ 25/6/1383 هیأت مدیره محترم بانک وجهت پاسخگوئی به موارد فوق سه اداره فناوری اطلاعات ، اداره خدمات نوین و اداره آمار و اطلاعات تحت پوشش مدیریت امور فناوری اطلاعات و ارتباطات شروع بکار نمودند.

از جمله موارد قابل ذکر در این دوره می توان به ادغام ادارات حقوقی و املاک ، مهندسی و وصول مطالبات و تشکیل دو اداره ( به استناد مصوبه مهرماه سال 1385 ) اشاره کرد. در مرحله نخست از ادغام معاونت حقوقی اداره حقوقی و املاک با اداره وصول مطالبات ، اداره حقوقی و وصول مطالبات و از ادغام معاونت املاک اداره حقوقی و املاک با اداره مهندسی، اداره ساختمان تشکیل گردید.

آخرین تغییر ایجاد شده در سازمان ادارات مرکزی بانک طی این دوره موافقت هیات مدیره بانک در هفته پایانی سال 1385 با سازمان جدید اداره برنامه ریزی و تشکیلات بوده است. ضمناً در این ارتباط عنوان اداره موصوف نیز به اداره طرح و برنامه تغییر می یابد. هدف از اعمال این تغییرات لزوم دست یابی به جایگاهی شایسته تر ، رقابتی تر شدن فعالیت بانکی در کشور و لزوم ارائه خدمات بانکی جدید تر عنوان شده است. سازمان جدید این اداره شامل دو معاونت (برنامه ریزی و سازماندهی) است و در مجموع دارای هفت دایره و گروه کارشناسی میباشد.
تحولات فوق الذکر منجر به تشکیل سازمان بانک گردید که در آن شاهد وجود 19 اداره مستقل و مرکز توسعه و پژوهش و شورای عالی فناوری اطلاعات هستیم.
در مجموع می توان عنوان نمود که سازمان ستادی بانک طی ربع قرن با تغییرات و تحولات نسبتاً زیادی مواجه بوده است و در حالیکه به عنوان یک بانک دولتی بمنظور اداره امور مالی، انسانی ، شعب ، اموال و برنامه ریزی و بازرسی از آنها دارای ادارات نسبتاً ثابت و مستقلی بوده است ولیکن با ایجاد واحدهای ستادی جدید و یا ادغام ، حذف یا تفکیک واحدهای قبلی به حفظ پویایی و همگامی با تغییرات محیطی اقدام نموده است .

این تحولات را بیشتر در حوزه برنامه ریزی ، سرمایه گذاری ، امور شعب، حقوقی و املاک میتوان ملاحظه نمود ولیکن بطور کلی شاید بتوان دوره اول را دوره تحولات سازمانی ، دوره دوم را دوره اجرای سیاست عدم تمرکز و ایجاد سرپرستی ها ، دوره سوم را دوره بانکداری بین الملل ، دوره چهارم را دوره امور رفاهی و دوره پنجم را دوره بانکداری نوین در بانک نامید.